Asertywność w miejscu pracy

9 min
Anna Konieczna Marketing & PR Specialist
Asertywny młody mężczyzna odmawia przyjęcia oferty

Asertywność to wyrażanie własnego zdania, do którego masz prawo w każdej sytuacji, również w miejscu pracy. Jest to cecha pozytywna i choć kojarzy się z byciem na „nie”, nie jest z nim tożsama. Postawa asertywna to także mówienie „tak” lub „muszę to przemyśleć”, „potrzebuję czasu na decyzję”. To podążenie za głosem w swojej głowie, który podpowiada, co dla Ciebie najlepsze w danej sytuacji. Choć umiejętność asertywnych zachowań pozwala odzyskać poczucie kontroli i budować lepszą jakość życia, w którym wydarzają się rzeczy, na które masz miejsce i czas, nie należy do najprostszych. Praktykowanie asertywności w perspektywie czasu przynosi korzyści zarówno na polu prywatnym, jak i zawodowym. Brak umiejętności bycia asertywnym może wzmagać poczucie stresu i obniżyć poczucie własnej wartości.

Konsekwencje braku asertywności w miejscu pracy

Konsekwencje braku asertywności w miejscu pracy

Brak asertywności może nieść za sobą negatywne konsekwencje m.in. społeczne czy zdrowotne. Pamiętaj, że praktykowanie asertywnej postawy może działać na Twoją korzyść i uchronić Cię m.in. przed:

· zachwianiem równowagi pomiędzy życiem prywatnym i zawodowym,

· nadmiarem obowiązków,

· nierealizowaniem zadań na czas,

· stresem spowodowanym nadmiarem obowiązków,

· złym samopoczuciem, niskim poczuciem wartości, niezadowoleniem z siebie,

· nadgodzinami, często bez zapłaty,

· budowaniem postawy uległej, sprzyjającej wykorzystywaniu w kolejnych zadaniach,

· brakiem motywacji,

· poczuciem bycia wykorzystywanym,

· brakiem możliwości nawiązania poprawnych relacji w zespole.

Przykłady sytuacji, w których masz prawo do zachowań asertywnych w miejscu pracy

Młoda kobieta cechująca się asertywną postawą podczas spotkania biznesowego

1. Dodawanie kolejnych obowiązków jako stałych

Może to być sytuacja, której przyczyną jest nierówny podział obowiązków pomiędzy członkami zespołu lub odejście jednego z nich i podzielenie jego zadań pomiędzy resztę. W tej sytuacji masz prawo czuć się niekomfortowo i wyrazić swoją niezgodę. Zwłaszcza jeśli lista obowiązków wciąż rośnie, a Twoje wynagrodzenie ani drgnie. Jeżeli nie ma szans na poprawienie warunków finansowych lub zwyczajnie nie jesteś wstanie wziąć na siebie więcej, możesz posłużyć się następującymi argumentami cechującymi asertywną postawę:

· Te zadania nie należą do moich obowiązków zawodowych – umawialiśmy się na inne zadania w umowie.

· Jest to niesprawiedliwe, że muszę robić więcej za to samo wynagrodzenie.

· Ilość zadań jest nieadekwatna do mojego wynagrodzenia.

· Chciałbym renegocjować swoje wynagrodzenie.

· Nie jestem w stanie wciąć na siebie więcej, gdyż jakość mojej pracy na tym ucierpi.

2. Zadania ad hoc

Jesteś już gotowy do wyjścia, gdy nagle Twój szef nagle prosi Cię o wykonanie pilnego zadania? O ile takie sytuacje zdarzają się rzadko, a ty masz przestrzeń na zostanie po godzinach, w porządku. Kiedy jednak jest to notoryczna zagrywka lub zwyczajnie masz plany, masz prawo asertywnie odmówić, np.:

· Mam pilne rzeczy do zrealizowania, którymi muszę zająć się w pierwszej kolejności.

· Za chwilę kończy się mój dzień pracy i nie mogę zostać dłużej.

· Rozumiem, że nadgodziny są płatne lub do odbioru.

· Postaraj się proszę przychodzić z tego typu wiadomościami wcześniej, wtedy mam szanse ułożyć sobie plan dnia, aby wykonać wszystkie zadania.

· Przykro mi, ale nie mogę Ci pomóc tym razem.

Co ciekawe nowe pokolenie na rynku – Pokolenie Z cechuję się znacznie większą umiejętnością asertywności niż przedstawiciele starszych pokoleń – X czy Y.

3. Stawianie granic

Czyli tego rodzaju sytuacje, kiedy czujesz się niekomfortowo, źle potraktowany, poniżany lub wystawiany na próbę. Każdą sytuację, która wpływa negatywnie na Twoje samopoczucie, masz prawo zakończyć asertywną postawą, np.:

· Chcę zakończyć tę rozmowę teraz i wrócić do niej w spokojniejszej atmosferze.

· Nie wyrażam zgody na podnoszenie na mnie głosu.

· Porozmawiajmy spokojnie, bez podnoszenia głosu.

· Kiedy chcesz zwrócić mi uwagę, postaraj się nie robić tego publicznie. Zaproś mnie na prywatną rozmowę.

· Nie pozwalam Ci mnie obrażać.

Czym asertywność w miejscu pracy nie jest

Asertywność czasem jest błędnie definiowana i stawiana na pograniczu agresywności i pewności siebie. Niektórzy, uważając się za osoby asertywne stosują negatywne i toksyczne techniki, niekiedy nie zdając sobie sprawy, że w asertywnej postawie chodzi o coś zupełnie innego. Błędnie pojmowana asertywność to:

· Podnoszenie głosu, niekiedy nawet krzyk,

· używanie wulgaryzmów, krzywdzących określeń, obrażanie rozmówcy,

· znęcanie się psychiczne i fizyczne,

· zasłanianie się presją czasu, wyniku,

· kończenie rozmowy bez wysłuchania opinii drugiej strony.

Każdorazowo, kiedy doświadczasz którejkolwiek z powyższych sytuacji lub jesteś jej świadkiem masz prawo do zareagowania i postawienia granicy. Umiejętność asertywnego stylu komunikacji jest tu jak najbardziej wskazana.

Techniki budowania asertywnego stylu komunikacji w sytuacjach zawodowych

Zespół specjalistów podczas wykonywania obowiązków zawodowych

Okazji do bycia asertywnym jest wiele, ale nie każda wygląda tak samo. Czasem jest to sytuacja, w której doskonale zdajemy sobie sprawę jak powinna wyglądać nasza postawa, często jednak sami do końca nie wiemy co jest dla nas i dla innych najlepsze. Dobrze być przygotowanym wcześniej na różnego rodzaju sytuacje, tak aby nie być zaskoczonym. Poniżej 3 przykłady asertywnego stylu komunikacji, w których możesz chcieć wyrazić odmienne zdanie na jakiś temat lub zwyczajnie komuś odmówić.

1. Sytuacja, w której nie wiesz, czy powiedzieć „tak” czy „nie”

Jeśli asertywność wciąż sprawia Ci kłopot, a w momencie, w którym jesteś proszony o wykonanie dodatkowego zadania, Twój język staje kołkiem, spróbuj wypowiedzieć jedno, proste zdanie: „Potrzebuję chwili aby sprawdzić czy mogę wykonać to zadanie, poinformuję Cię o tym za chwilę”. Ten prosty komunikat okazuję szacunek Twojemu rozmówcy, jednocześnie stawiając sprawę jasno, że nie wiesz, czy podejmiesz się pomocy. Ty zaś zyskujesz chwilę czasu na obliczenie zysków i strat ze zgodzenia się lub odmówienia. Jesteś w stanie na spokojnie, bez presji oszacować swoje możliwości i chęci.

2. Sytuacja, w której wiesz, że chcesz powiedzieć „nie”

Kiedy doskonale wiesz jakie słowa powinny teraz paść, ale nie możesz znaleźć w sobie pokładów siły i pewności siebie, aby je wypowiedzieć, prawdopodobnie oznacza to, że masz problem z asertywną postawą. Kiedy wszystkie znaki na niebie i ziemi wręcz krzyczą do Ciebie „nie zgadzaj się”, nie powinieneś postępować inaczej. Zaufaj sobie, swojej intuicji i uczuciom. Podziel swoją wypowiedź na trzy części:  

1)   W pierwszym zdaniu zawrzyj najważniejszą informację – fakt niezgody. Niech wybrzmi on na początku Twojej wypowiedzi.

2)   W kolejnym zdaniu udziel wyjaśnienia swojej decyzji. Poprzyj ją konkretnym argumentem. Pamiętaj to Twoja decyzja i to dla Ciebie ów argument jest ważny. Osoba asertywna nie zastanawia się nad opinią drugiej osoby na ten temat, kiedy wie, że jej decyzja jest dobra.

3)   Aby zakończyć swoją odmowę w sposób pozytywny możesz dodać zdanie dotyczące Twoich chęci wsparcia przy kolejnej okazji, oczywiście o ile będziesz miał odpowiednie zasoby i czas. Możesz także okazać współczucie, że nie możesz pomóc, jak również życzyć powodzenia i sukcesu przy danym zadaniu.

3. Sytuacja, w której nikt nie pyta Ciebie o zdanie, ale chcesz je wyrazić

Niekiedy dochodzi do sytuacji, w której nikt nie pyta Cię o zgodę na wykonanie jakiegoś działania, które dotyczy właśnie Ciebie. Czasem jesteś jedynie światkami sytuacji, kiedy przekraczane są granice kogoś innego. W obu przypadkach masz prawo wyrazić swoje zdanie na ten temat. Nie zawsze musisz zostać o nie zapytany. Osoba asertywna wyrazi je ze spokojem i szacunkiem. W tym celu posłuż się frazą, jak np. „mam inną opinię na ten temat”, „według mnie”, „rozumiem Twoją postawę, ja jednak uważam”, „podzielam Twoje zdanie w tym, ale tutaj mam obiekcje”. Wyrażanie niezgody, nie oznacza kłótni, szukania winnego czy zwycięzcy. Koniec końców chodzi o znalezienie złotego środka, tak by każdy czuł się w porządku z ostatecznym wynikiem.